Tại sao chúng ta lại yêu sữa đến vậy?
Chắc hẳn nếu ai đó nói với bạn “sữa không rất tốt cho sức khỏe”, ngay tức khắc bạn thấy điều này rất khó chấp nhận. Đơn giản vì, bạn đã là “tín đồ” của sữa một cách tự nhiên. Và như đã nói ở trên chúng ta đã được “rèn luyện” từ nhỏ để yêu sữa, để coi sữa là 1 thực phẩm quý giá, thiết yếu, tốt cho sức khỏe.
Có phải bạn hay nói với con bạn “ Uống sữa để cho cao…mau to ….thông minh…khỏe mạnh….”. Những điều này cũng không phải các mẹ tự nghĩ ra, vậy các mẹ lấy các thông tin về lợi ích của sữa này từ đâu? Chủ yếu là từ PR của các hãng sữa: thêm cao, mắt sáng, thông minh và còn cả tăng cường miễn dịch nữa??? Hàng tá ích lợi thế này không yêu sao được. Hơn nữa, rất nhiều mọi người đều thích cái vị thơm ngon, béo ngậy của sữa. Nó cũng vô cùng tiện lợi và dễ sử dụng, đặc biệt đối với trẻ em. Bảo sao, ta cứ dành 1 tình yêu bất diệt cho sữa.
Tại sao chúng ta không nên lấy việc tiêu thụ sữa lớn ở 1 số nước Bắc u để đem ra so sánh và làm chuẩn?
Người Bắc u đã có lịch sử uống sữa bò và ăn phô mai cùng các sản phẩm từ sữa khoảng 8000 năm trước đây, cùng thời gian với người dân Đông Á học cách trồng lúa và làm rượu gạo. Khi những người châu Á trước nhất uống rượu, họ bị say với chỉ 1 lượng rượu rất nhỏ thì những người Bắc u đầu tiên thử uống sữa cũng bị vấn đề vào tiêu hóa bởi họ thiếu gen sản xuất ra lactase, một loại enzyme giúp tiêu hóa đường lactose có trong sữa.
Ở 1 vài nơi trên thế giới, con người cuối cùng đã biến đổi vào gen để cho phép họ và con cái tiêu hóa sữa tốt hơn (Cũng như vậy, nếu như sữa được ai đó uống đủ 1 thời gian dài thì sẽ có hiện tượng sự thích ứng tại ruột trong việc tiêu hóa sữa, sẽ làm tăng men tiêu hóa lactose). Hơn 80% dân số ở quần đảo Anh và Scandinavia khi sinh ra đã có enzyme lactase và có thể tiêu hóa được sữa về tuổi tuổi trưởng thành. Ở Bắc Ấn Độ, khoảng 63% dân số có lactase, tại phía Nam Ấn Độ, tần suất là từ 10 đến 20%. Ở Đông Phi và Trung Đông, sữa bò và lạc đà đã được uống từ hàng ngàn năm, vì thế, tỷ lệ dân số có enzyme lactase là cao.
Như vậy, việc uống sữa tại một số nơi trên toàn cầu không đơn thuần chỉ là sử dụng một thực phẩm bổ sung dinh dưỡng mà nó dường như phát triển thành 1 nét văn hóa có lịch sử lâu đời của họ. Họ uống sữa lâu đời tới mức biến đổi vào gen để tiêu hóa sữa rất tốt hơn. Do vậy, đa phần họ không không may gặp phải các khiếu nại tiêu hóa và các hệ lụy khác do không dung nạp đường lactose sinh ra như người dân ở nơi khác. Điều này cũng được chỉ ra trong 1 báo cáo tổng quan hệ thống được Cơ quan đặc trách nghiên cứu và chất lượng y tế, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Hoa Kỳ công bố. Nghiên cứu chỉ ra tại những cá nhân người Bắc u, cường độ không dung nạp lactose rất thấp tại trẻ em và vẫn ở mức thấp khi trưởng thành. Tuy nhiên, đối với người Mỹ gốc Phi, Tây Ban Nha, Châu Á, cường độ không dung nạp lactose có thể cao hơn 1,5 lần vào cuối thời thơ ấu và tuổi trưởng thành so với người Bắc u15.
Thừa nhận rằng chúng ta cần học tập nhiều điều từ người châu u, nhưng không phải tất cả, chẳng hạn như việc tiêu thụ to fast food và thực phẩm công nghiệp hàng ngày, sự phổ biến của hút thuốc lá tại các lứa tuổi, giới tính hay sự phát triển công nghiệp quá mức dẫn đến việc tàn phá và hủy hoại môi trường, việc chú trọng đến tăng trưởng GDP mất cân bằng với GNP. Không phải đất nước họ văn minh và phát triển thì điều gì họ làm cũng đúng và là chuẩn cho ta. Họ uống sữa nhiều không có nghĩa chắc chắn là sữa rất tốt (Fast food không có lợi cho sức khỏe, vậy ở sao họ vẫn sử dụng nhiều, dùng hàng ngày. Chúng ta cần biết rằng họ vẫn phải đối mặt với những nguy cơ sức khỏe từ thực phẩm này, chẳng hạn béo phì). Thông tin rất tốt nhất cho chúng ta là từ các nghiên cứu đáng tin cậy và từ các khuyến cáo của các cơ quan y tế có uy tín, các tổ chức phi lợi nhuận, các tổ chức hoạt động vì cộng đồng.
Xét vào khía cạnh thiên nhiên, sữa bò sử dụng cho người có gì bất hợp lý không?
Theo bạn, sữa của loài bò mà sử dụng cho loài người liệu có phù hợp với tự nhiên không? Uống sữa của 1 loài khác có phải là thuận tự nhiên không? Hãy dùng khả năng xét đoán của bạn một chút. Sữa của mọi loại động vật có vú là riêng biệt và được tiết ra theo đề nghị của loài đó. Sữa bò giàu protein hơn sữa người từ 3 đến 4 lần. Tuy nhiên, lại thiếu các axit béo cấp thiết để phát triển não và hệ thần kinh. Rõ ràng, sữa bò không có thiết kế cho người. Đặc tính riêng của loài người là hệ thần kinh phát triển tại mức cao và khả năng điều khiển cơ bắp tinh tế. Chúng ta Không nhất thiết khung xương đồ sộ hay cơ bắp khổng lồ như con bò. Trẻ sơ sinh cần những vật liệu cần phải có để phát triển não bộ, tủy sống và dây thần kinh của chúng. Theo một nghiên cứu năm 1992 đăng trên tạp chí Lancet, trẻ bú mẹ có chỉ số IQ cao hơn 10 điểm so với những trẻ uống sữa công thức.
Tại sao gần như mọi người không biết vào mặt trái của sữa?
Mặt được cho là tốt của sữa được quảng cáo rầm rộ trên TV cũng như các phương tiện thể thông tin đại chúng khác. Mặt trái của sữa thì hầu như “nằm im” trong các tài liệu nghiên cứu khoa học, ví dụ có được tuyên bố bố thì hầu như cũng chỉ giới khoa học biết với nhau và không được phổ biến rộng rãi cho cộng đồng. Đơn giản vì chẳng có ai tài trợ cho các nhà khoa học quảng cáo rộng rãi cả, ví dụ có phổ biến ra cộng đồng thì “ăn thua” gì so với các PR sữa, các chiêu thức marketing chuyên nghiệp. Khác nào lấy trứng chọi đá.
Vậy nên với phần nhiều mọi người, mặt lợi thì thuộc như cháo chảy, mặt hại thì không nghe thấy bao giờ hoặc có chăng thì rất lờ mờ và chính vì lờ mờ nên hầu như là không tin. Cần nói rõ ở đây là mặt lợi theo quảng cáo, còn cụ thể lợi như thế nào không phải ai cũng biết. Đó có thể coi là một cuộc chiến không cân sức giữa các nhà sản xuất sữa và các nhà khoa học chân chính, có trình độ chuyên môn sâu và ham nghiên cứu về sữa (Tôi cần được nói rõ là nhà khoa học có trình độ chuyên môn sâu và ham mê nghiên cứu hoặc tìm hiểu về sữa, chứ không hẳn là các chuyên gia dinh dưỡng. Chuyên gia dinh dưỡng, hoặc bác sỹ dinh dưỡng mà không tìm hiểu kỹ và đủ thông tin về sữa thì cũng khó đưa ra cho bạn lời khuyên tốt).
Vậy nên sữa vẫn được quảng bá rộng rãi để mọi người lầm tưởng về nhiều lợi ích của nó. Chẳng có gì lạ cả. Các bạn thử nghĩ xem đến thuốc lá được chứng minh và phổ biến ba năm rõ mười cho cộng đồng biết về tác hại của nó mà vẫn được sản xuất và sử dụng rộng rãi. Đây thì lại là 1 cuộc chiến giữa lĩnh vực y tế và ngành thương mại thuốc lá (Để có được thành quả là dòng chữ “Hút thuốc lá có thể gây ung thư phổi” được dán trên vỏ bao thuốc lá với nội dung như thế, cỡ chữ như thế, vị trí như thế, đằng sau nó là cả một sự cố gắng của những nhà khoa học trong ngành y tế công cộng).
Mọi việc trong xã hội không đơn giản như chúng ta nghĩ, đen trắng rõ ràng, thẳng là thẳng, cong là cong, cái gì tồn tại được thì đều hợp lý. Vậy nên đừng thấy nó vẫn tồn ở ngang nhiên, nó vẫn được dùng phổ biến trong cộng đồng mà không mảy may nghi ngờ và đặt niềm tin hoàn toàn về nó.
Mời các bạn theo dõi kỳ cuối: Các cơ quan y tế đã làm gì ...? vào 14h ngày 27.5.2016
Lưu Thị Kim Oanh
(Ncbi.nlm.nih.gov)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét