Các nhà khoa học nghiên cứu vào virus Zika Đại học Pennsylvania đã sáng chế thành công 1 thiết bị xét nghiệm ngay ở chỗ để phát hiện virus Zika mà chỉ mất chưa đến 2$ cho 1 người. Thiết bị này chỉ nhỏ bằng 1 lon coca và ai cũng có thể sử dụng được. Do nhỏ gọn nên người ta thuận lợi mang nó ra ngoài để đáp ứng xét nghiệm cho cả những nơi hẻo lánh, giao thông không thuận lợi. Người muốn xét nghiệm chỉ cần cho một ít nước bọt của mình về phần đựng chế phẩm trong thiết bị và chỉ ít phút sau dải giấy thử sẽ biến đổi sang màu xanh nếu phát hiện được virus Zika.
Những thiết bị phát hiện virus Zika trước đây thường mất rất nhiều thời gian, không di chuyển được ra ngoài bộ phận khám và tỉ lệ sai số cao. Chi phí cho 1 máy xét nghiệm được sản xuất trước đó rất đắt tiền mà khả năng sử dụng lại hạn chế. Đặc biệt, ngay cả với RT-PCR là thiết bị hoạt động tốt nhưng đòi hỏi phải quản lý mẫu chính xác để khuếch đại DNA.
Thiết bị mới kiểm tra viruts zika
Để hiểu rõ hơn tầm cần phải có và tiện thể dụng của phát minh mới này, đầu tiên bạn hãy hình dung PCR (viết tắt của từ polymerase chain reaction) là phản ứng khuếch đại DNA. Trong kỹ thuật PCR, sau khi khuếch đại đoạn DNA đích, người làm thí nghiệm phải tiếp tục làm một số bước để đọc kết quả và xác định có sản phẩm nguyện vọng khuếch đại hay không bằng máy điện di hoặc sử dụng các mẫu dò đặc hiệu. Một bước tiến mới là sự ra đời của RT-PCR -hay còn gọi là Realtime PCR- là kĩ thuật PCR mà kết quả khuếch đại DNA đích được hiển thị ngay sau mỗi chu kì của phản ứng PCR. Nhờ đặc điểm này mà người làm thí nghiệm không cần được làm tiếp các thí nghiệm để đọc các sản phẩm khuếch đại. Tuy nhiên, kỹ thuật này cũng mất nhiều thời gian.
Phát hiện nhanh virut zika với thao tác nhanh, rẻ, dễ mang theo
Thiết bị xét nghiệm phát hiện virus Zika giản tiện, kinh tế và thuận tiện di chuyển mới này được sử dụng một kỹ thuật gọi là LAMP (loop-mediated isothermal amplification) để phát triển các DNA của virus. Đây là một trong những phương pháp chuẩn đoán nhanh bệnh học bằng phương pháp sinh học phân tử đang rất được ưa chuộng trên thế giới, có thể chuẩn đoán xác định nhanh các tác nhân gây bệnh trong khoảng 30 phút tại hiện trường với độ nhạy và tính đặc hiệu rất cao. Kỹ thuật này là phương pháp khuếch đại nucleic acid đơn giản, nhanh nhất và tiết kiệm. Sử dụng 4 hoặc 6 mồi (primers) khác nhau được thiết kế đặc biệt nhận ra 6 đoạn riêng biệt trên gen đích (target gene) và quy trình phản ứng diễn ra tại nhiệt độ cố định dùng phản ứng thay thế mạch. Khuếch đại và phát hiện gen có thể được hoàn thành chỉ trong một bước, bằng cách ủ hỗn hợp mẫu, primers, DNA polymerase có hoạt tính thay thế mạch và chất nền tại nhiệt độ cố định (khoảng 65°C). Phương pháp này cho hiệu quả khuếch đại cao với lượng DNA được khuếch đại đến 109-1010 lần trong vòng 15-60 phút. Sự hiện diện của sản phẩm khuếch đại có thể chứng tỏ sự có mặt của đoạn gen quan tâm.
Các nhà nghiên cứu đã dùng các kỹ thuật tính toán để xác định các điểm trên phân tử ADN Zika, là virus duy nhất được tích hợp vào các máy dò. Một khiếu nại nữa là duy trì nhiệt độ phù hợp của mẫu trong khi cô lập và khuếch đại DNA Zika, các nhà khoa học đã gắn 1 bình nhỏ chất lỏng hóa học để duy trì nhiệt thay vì dùng điện. Các nghiên cứu phân tích trên tạp chí Hóa học chỉ ra rằng máy xét nghiệm mới này có độ nhạy cao, phát hiện nhanh virus Zika mà thao tác thực hiện lại rất đơn giản, rẻ tiền, dễ mang theo.
Để kiểm soát nhiệt độ trong lúc xét nghiệm chỉ cần sử dụng 1 ống nhỏ nước nóng có chứa dung dịch hóa học mà không cần được có các thiết bị điện. Sản phẩm khuyếch đại được phát hiện với tinh thể leuco tím (LCV) nhuộm bằng mắt mà không cần các thiết bị đo đạc. Xét nghiệm chỉ cần khoảng 40 phút. Phát minh này đặc biệt thích hợp cho nơi có nguồn lực hạn chế, các trung tâm bộ phận thí nghiệm tập trung có vốn và nhân viên được đào tạo là nguồn cung ngắn hạn và trong các phòng khám tư.
Mai Hương (HVQY)
(Theo EDITORS GENETICS, PATHOLOGY, PUBLIC HEALTH)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét