Nguồn cơn gây bệnh
Ngừng thở khi ngủ thường là do đóng khí quản một cách không thích hợp đường thở trên trong khi ngủ có thể dẫn đến ngừng thở và hiện tượng này thường kết thúc bằng hiện tượng thở gấp hoặc chợt tỉnh dậy. Một số lý giải vào hiện tượng đóng đường thở này: Thứ nhất, có thể do đường thở quá nhỏ mở ra nhưng nó không phải là ngừng thở lúc ngủ. Nó cũng có thể do thay đổi của một số cơ xung quanh đường thở làm cho nó đóng lại nhiều hơn bình thường. Những người béo phì hoặc có vòng cổ quá to cũng có nguy cơ hay bị do phát triển của vùng mô xung quanh ép về đường thở. Khi thức, bệnh nhân có ngừng thở lúc ngủ có thể giữ cho đường thở không bị đóng nhưng khi ngủ, các cơ hô hấp giãn ra làm cho bệnh nhân có nguy cơ ngừng thở lúc ngủ.
Một khi đường thở bị đóng lại, sẽ có hiện tượng ngừng thở, thường sau một ngủ ngáy, song song kích thích làm cho bệnh nhân tỉnh giấc giữa đêm.
Nhận biết ngừng thở lúc ngủ
Các triệu chứng của ngừng thở khi ngủ nhiều lúc chỉ biểu hiện giống như ngủ ngáy hay thỉnh thoảng tỉnh giấc giữa đêm. Ngừng thở lúc ngủ nên nghi ngờ tại những bệnh nhân mệt mỏi nhiều trong ngày và thường có ngủ ngáy, tỉnh giấc bất chợt về đêm, đột ngột ngừng thở trong lúc ngủ. Có nhiều rối loạn giấc ngủ cũng có triệu chứng như vậy nên chúng ta phải phân biệt, nên các triệu chứng ngủ ngáy và mệt mỏi không thể chẩn đoán ngay là ngừng thở khi ngủ được.
Nam giới thường bị ngừng thở khi ngủ nhiều hơn nữ. Tuổi trên 60 cũng làm cho tỷ lệ ngừng thở lúc ngủ nâng cao lên. Những người béo phì, hút thuốc lá và lạm dụng rượu. Những người có vòng cổ to trên 43 cm có nguy cơ cao ngừng thở lúc ngủ.
Nếu bạn nghi ngờ bạn có ngừng thở lúc ngủ thì nên đến khám để có thể làm thêm các xét nghiệm chẩn đoán.
Ẩn chứa nhiều dấu hiệu bệnh lý
Ngừng thở khi ngủ có thể là triệu chứng ẩn giấu của nhiều bệnh lý tim mạch như nâng cao huyết áp, bệnh mạch vành, tai biến mạch não, rối loạn nhịp và thậm chí là phình tách động mạch chủ. Ngừng thở lúc ngủ có thể phối hợp với tình trạng kháng insulin gây nên bệnh lý đái tháo đường.
Về mặt thần kinh và tâm thần, ngừng thở khi ngủ có thể làm giảm độ tập trung, ít hoạt động, suy giảm trí nhớ và các kỹ năng vận động. Những người này dễ dẫn đến tai nạn giao thông.
Làm thế nào để giảm ngừng thở lúc ngủ?
Nếu bạn quá cân, giảm cân là cách rất tốt nhất. Giảm được 10% trọng lượng cơ thể có thể làm giảm tỷ lệ ngừng thở lúc ngủ được 25%, thậm chí có thể đảo ngược nhiều bệnh lý nguy hiểm của ngừng thở lúc ngủ. Như giảm cân có thể làm giảm huyết áp tại người tăng huyết áp, giảm mức cholesterol. Chiến lược giảm cân tốt đặc biệt tập thể dục ít nhất 30 phút/ngày và 6 ngày trong tuần. Thay đổi chính sách ăn với thức ăn ít chất bột và chất béo. Một số người cân nặng quá thừa có thể phải dùng đến thuốc giảm cân như orlistat, lorcaserin. Nếu cân nặng quá thừa có nguy cơ cao có thể phải dùng đến phẫu thuật để làm giảm cân nặng.
Bỏ thuốc lá: Bạn có thể lúc đầu sử dụng các cách điều trị thay thế như nhai kẹo cao su, dùng thuốc ngậm. Một số thuốc được dùng có thể thay thế như bupropion, varenicline. Bạn cũng có thể sử dụng thuốc lá điện tử nhưng việc sử dụng thuốc lá điện tử hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi.
Ngừng sử dụng rượu hoặc các thuốc an thần. Một số thuốc có thể sử dụng để cai rượu như naltrexone, acamprosate, dissulfiram.
Nằm ngủ nghiêng người vào một phía cũng có thể giúp làm giảm triệu chứng tại những người có ngừng thở lúc ngủ nhẹ.
Cách điều trị có hiệu quả nhất và ít tác dụng phụ đặc biệt bạn có thể dùng 1 máy trợ thở có áp lực dương liên tục (thường gọi máy CPAP). Máy này có 1 mặt nạ làm thổi khí thường xuyên vào mũi và mồm giúp cho đường thở liên tục mở làm giảm thiểu việc đóng lại của đường thở. Máy này giúp cho giảm thiểu ngừng thở khi ngủ lập tức làm giảm mất ngủ, nỗ lực chất lượng cuộc sống, thêm vào nữa, nó có thể làm giảm huyết áp và đường máu. Điều trị sử dụng máy CPAP là cốt lõi trong điều trị ngừng thở lúc ngủ.
Một số bệnh nhân ngừng thở khi ngủ do cung hàm có thể phải đến bác sĩ nha khoa để chỉnh lại hàm.
TS.BS. Phạm Như Hùng
((Tổng thư ký Hội Tim mạch can thiệp Việt Nam))
0 nhận xét:
Đăng nhận xét